Sławików – przejazdem

Sławików – przejazdem

O tym, że Dolny i Górny Śląsk to jedyna taka w kraju kraina pałaców i zamków wie wielu. Tajemnicą poliszynela jest fakt, że większość z nich została zapomniana i popadła w ruinę. Nie inaczej jest w przypadku górnego biegu Odry, już u granic Bramy Morawskiej, tam gdzie Polska i Czechy nie graniczą ze sobą poprzez pasmo górskie a zwykły płaskowyż. Krowiarki, Tworków, Czerwięcice, Łubowice i jeszcze parę wiosek w okolicach Raciborza – łączy je obecność właśnie takich zrujnowanych artefaktów niemieckości. Jeśli chodzi administracyjnie o województwo Śląskie to najwięcej pałaców i dworów jest chyba w powiecie raciborskim – w sumie 17 (nie licząc raciborskiego zamku, o cechach rezydencjonalnych). Od długiego czasu mam plan co do rajdu ich szlakiem. Ale póki co przyjrzę się jednostkom.

O pałac w Sławikowie nie miał kto dbać po wojnie, gdy musieli uciekać jego ostatni niemieccy właściciele, przed sowiecką nawałą. Dla przesiedlonych w te rejony Polaków ze wschodniej i centralnej Polski, to był obiekt całkowicie obcy kulturowo – jak setki innych dworów, pałaców i kościołów na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Czasem pragmatycznie znajdowano w PRL jakieś zastosowania dla starych obiektów, lecz były to rozwiązania rzadkie i o ile nie spełniały istotnych społecznych funkcji (np. lokacja w pałacach szkół albo placówek służby zdrowia), to degenerowały te obiekty jeszcze bardziej (przypadki umiejscawiania magazynów lub obory w pałacu). Rok w rok, dekada po dekadzie żywioły natury – woda, wiatr, ogień i ziemia – smagają sławikowski pałacem, pochłaniając go coraz bardziej.

Rys historii. Mimo, że obiekt bardzo stary nie jest, ciężko mi było dotrzeć do klarownych informacji odnośnie początków tutejszych dóbr, bowiem w różnych internetowych źródłach pojawiają się dwa osobne wieki powstania – XVIII i XIX. Wielce prawdopodobne, że obecny pałac powstał niedługo przed śmiercią jego zleceniodawcy w 1865 roku – Ernesta von Eickstedt – który nabył sławikowskie dobra od rodu Eichendorffów, w 1831 roku. Tak pobieżnie podaje miejscowa kronika parafialna oraz lokalne strony krajoznawcze.

Wiadomym jest, że w latach 1795–1831 wieś należała do rodziny Eichendorffów (notabene z której wywodził się Joseph Eichendorff, uchodzącego za literackiego wieszcza niemieckiego, doby romantyzmu). Ponieważ jednak swoje centrum dóbr (a więc miejsce zamieszkania) posiadali w nieodległych Łubowicach, wątpliwym jest budowa w Sławikowie poważnej rezydencji. Tutaj za to siedzibę miał posiadać wcześniej pewien rycerz – Fryderyk Grzegorz Lautensac, który zarządzał wioską i paroma innymi w okolicy, od 1731 roku. To jemu niektóre źródła przypisują utworzenie tutaj dworu lecz czy został zburzony później przez Eickstedta, czy częściowo wykorzystany do przebudowy, nie wiadomo. Pałac w dość dobrym stanie przetrwał rok 1945, do jego spustoszenia miał doprowadzić, zarządzający nim później miejscowe PGR.

pałac w sławikowie

Fronton pałacu. Widoczne są wyraźnie cechy neoklasycystyczne: pilastry (rodzaj przyściennych kolumn), pięcioosiowy ryzalit (centralny fragment budynku wystający przed lico całej bryły) czy tympanon (trójkątny naczółek w szczycie).

pałac w sławikowie

Detal w ruinie.

pałac w sławikowie

To fasada wschodnia tzw. reprezentacyjna, z podjazdem (tu niewidocznym przez wszechobecne zarośla), w którą wkomponowano dwie czworoboczne wieże w rogach. Po drugiej stronie, w fasadzie zachodniej (tzw. ogrodowej – wychodzącej na dawny park pałacowy) analogicznie stoją w narożach niższe wieże cylindryczne.

pałac w sławikowie

Widok na pałac ze środka zrujnowanej oranżerii.

pałac w sławikowie
pałac w sławikowie
pałac w sławikowie

Widok zespołu od strony drogi we wsi. Budynek na zdjęciu to resztki, dwukondygnacyjnej, arkadowej oranżerii, która od południa zamykała paradny plac przed pałacem.

pałac w sławikowie
pałac w sławikowie

W pałacu brakuje już większości podłóg oraz sufitów – ostały się ściany nośne. Dach został częściowo zdemontowany jeszcze w 1945, jako łup wojenny (ponoć go wywieziono jako nowe pokrycie urzędu wojewódzkiego w Katowicach).

pałac w sławikowie

Roślinność zawłaszcza przestrzeń od dekad, dlatego wygodną porą do fotografowania to okres bezlistny.

pałac w sławikowie
pałac w sławikowie

W kilku punktach obiektu walą się już ściany. Wysokie, łukowe, otwory okienne na zdjęciu znajdowały się wewnątrz budynku i doświetlały hol oraz klatkę schodową.

pałac w sławikowie

Zrujnowane rodzinne mauzoleum Eickstedtów w przypałacowym, zdziczałym parku.

pałac w sławikowie

Ruina blisko 200-letniego spichlerza folwarcznego, stojącego bezpośrednio obok pałacu, zamykającego plac przypałacowy od północnej strony.

pałac w sławikowie

Fragment wsi. W tle kościół parafialny p.w. św. Jerzego z 1846 roku.

pałac w sławikowie

Z każdym kolejnym rokiem niknie nam sławikowski pałac. Coraz mniejsze są szanse na, nie tylko jego odbudowę, co nawet restaurację w formie trwałej, romantycznej ruiny. Póki co przez wiele ostatnich lat był wystawiony przez gminę Rudnik do sprzedaży ale skusić się nikt nie chce.

8 thoughts on “Sławików – przejazdem

  1. Urodziłam się na Dolnym Śląsku i to najbliższe mojemu sercu miejsce na ziemi. Mieszkałam wiele lat w Kędzierzynie -Koźlu.Jednak najlepiej znam dolnośląskie zamki i pałace.Niestety tak wyglądające.Bardzo to smutne widoki.Ile tam historii, ile wspomnień ,ile szczęścia, ile łez,ile pokoleń.
    Została praktycznie ruina.
    Dzięki,że to pokazujesz!
    Pozdrawiam-)

    1. Co jakiś czas widzę posty na FB, że zawalił się jakiś dwór czy fragment pałacu na Dolnym Śląsku, toteż dodatkowo mobilizuje mnie to to wypadów.

  2. Coś człowieka trafia, gdy widzi, jak tak wspaniałe budynki niszczeją. A z drugiej strony inwestuje się ogromne środki na budowanie nowych, nie zawsze udanych konstrukcji.

    1. Dziś z zabytkami na ziemiach polskich i tak jest znacznie lepiej niż to było w PRL czy w międzywojniu.

    1. Kojarzę miejsce, sam przecież mieszkam w regionie 😉 Z czym, że na szczęście ten pławniowicki jest elegancko wyremontowany i zagospodarowany.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *