Co zobaczyć w Ścinawce i okolicy? Czyli sudeckie trasy piesze

Co zobaczyć w Ścinawce i okolicy? Czyli sudeckie trasy piesze

To był chłodny, wczesnowiosenny dzień. Wokół mnie względnie ponury krajobraz niewysokich wzniesień i sudeckich pasm górskich. Całość upstrzona poniemieckimi wioskami oraz pojedynczymi gospodarstwami w tle. Na szczęście nie w takiej ilości, jakie znam z Małopolski. Sudety do dziś stanowią dla mnie w większości synonim zacisznej krainy, w przeciwieństwie do Pogórza Karpackiego, gdzie budownictwo kwitnie wszędzie. Tak czy owak, sporo w tych sudeckich wioskach atrakcji. Zatem co zobaczyć w Ścinawce i okolicy?

Wysiadłem z pociągu relacji Kłodzko-Wałbrzych, na stacji Ścinawka Średnia. To duża stacja kolejowa, która pomimo powolnego zamierania PKP, pełni nadal ważne funkcje towarowe. Pisałem o niej już kiedyś w wątku kolejarskim na mojej stronie:

pociąg na stacji ścinawka średnia

Szynobus odjeżdża dalej do Kłodzka. Na ścinawskiej stacji m.in. ten przedwojenny dźwig.

Po wyjściu z dworca w prawo, doszedłem do starego wiaduktu drogowego nad koleją. Tam natrafiłem na czerwony szlak turystyczny (fragment Głównego Szlaku Sudeckiego), który zaprowadził mnie w rejon mostu nad rzeką Ścinawką we wsi. Ścinawka to w moim wykonaniu skrót słowny. W rzeczywistości są to trzy odrębne wsie – Ścinawka Dolna, Średnia i Górna. Posiadają stosunkowo rozproszoną zabudowę a mimo to leżą dostatecznie blisko by sprawiały wrażenie jedności. Te trzy wsie liczą w sumie 4 tys. mieszkańców, z czego największa jest ta Średnia. Środkiem wszystkich wsi płynie wartka, górska rzeka – Ścinawka, a jakże. Te miejscowości obfitują w zabytki. Zatem co warto zobaczyć w Ścinawce i okolicy?

co zobaczyć w ścinawce - mapa

Orientacyjna trasa przemarszu oznaczona na satelicie. W sumie przeszedłem ok. 13 km.

Co warto zobaczyć w Ścinawce Średniej? Zamek Kapitanowo

We wsi natrafiłem na pozostałości poniemieckiego folwarku wraz zameczkiem. To Kapitanowo, zwany zamienie zamkiem lub dworem.

Pierwsze założenie w tym miejscu zostało stworzone nie wcześniej jak w połowie XIV wieku. Najprawdopodobniej przez Thammona von Zeschau (przedstawiciel rodu rycerskiego, pochodzący z Miśni). Obiekt miał mieć formę początkowo niedużej wieży obronnej (jak np. w Siedlęcinie k. Jeleniej Góry). Zamek przechodził rozbudowy, a każdym kolejnym stuleciu, zazwyczaj po objęciu ścinawskich włości, przez kolejne rody arystokratyczne. W końcu przekształcił się w dwór mieszkalny wraz z folwarkiem wokół oraz zatracił funkcje obronne (m.in. likwidacja części murów i fosy w XIX wieku). Ostatnimi właścicielami zespołu (1780-1945) byli von Magnisowie – ci sami, którzy mieli potężny pałac w Bożkowie k. Kłodzka. W czasach PRL istniały tu mieszkania oraz biura miejscowego PGR.

Od 2002 roku budowla znajduje się w rękach prywatnych i postępuje – choć strasznie wolno – jego remont. Zamek można zwiedzać, po uprzednim kontakcie z właścicielem. Według strony właściciela możliwe jest nawet zwiedzanie nocą. Może kiedyś skorzystam. Prawdę mówiąc oglądając ze zewnątrz budynek główny, może to dziwić, ze względu na jego stan techniczny. No ale ekspertem nie jestem. Grunt, że jakiś czas temu zyskał na nowo dach, dzięki czemu odpadł problem opadów i częściowo wilgoci.

co zobaczyć w ścinawce - zamek kapitanowo
co zobaczyć w ścinawce - zamek kapitanowo

Kompleks znajduje się w nienajlepszym stanie, lecz powoli jest restaurowany.

co zobaczyć w ścinawce - zamek kapitanowo
co zobaczyć w ścinawce - zamek kapitanowo

Zabudowa po folwarku, później PGR.

co zobaczyć w ścinawce - kaplica

Kapliczka jakich wiele w sudeckich wsiach.

co zobaczyć w ścinawce - kościół

Kościół we wsi, p.w. św. Marii Magdaleny.

Co jeszcze zobaczyć w Ścinawce? Zamek Sarny

Nie wiesz co jeszcze zobaczyć w Ścinawce i okolicy? Wystarczy wyjść ze Ścinawki Średniej w tą Górną by natknąć się na kolejny wielki i podupadły zabytek. Za linią kolejową Ścinawka-Tłumaczów oraz przy rozwidleniu szosy na Nową Rudę i Tłumaczów, stoi Zamek Sarny (pierwotnie z niem. Scharfeneck).

Pierwotnie w tym miejscu miała także stać wieża rycerska, pełniąca funkcję pogranicznej strażnicy, pomiędzy Czechami a Śląskiem. Niewiele wiemy na jej temat. Obecne założenie pochodzi z końca XVI wieku, kiedy to jeden z jego właścicieli – Fabian von Reichenbach – etapowo oddawał do użytku całe obronne założenie renesansowe. W erze kolejnych właścicieli ziemskich – von Gotzenów – zamek Sarny zostaje rozbudowany do skali większych rezydencji ziemi kłodzkiej, na równi z posiadłościami w Gorzanowie czy Bożkowie.

Po przejęciu obiektu przez Polskę i ograbieniu go przez Rosjan w 1945 roku, szybko zaczął popadać w ruinę. W PRL zamek znajdował się pod pieczą miejscowego PGR. Od 2014 roku jest własnością prywatną i od tamtej pory prowadzi się jego odbudowę, obliczoną na dwie dekady (m.in. muzeum i hotel). Obecnie część wnętrz jest już wyremontowana i udostępniona do zwiedzania (m.in. pałacowa kaplica św. Jana Nepomucena z 1738 roku).

co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny
co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny

Ogólny widok na kompleks Sarny. Część starych murów kurtynowych z biegiem czasu zostało włączonych w obręb nowo powstających w kompleksie budynków m.in. folwarcznych.

co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny

Budynek bramny w głębi jest pierwszą odrestaurowaną częścią kompleksu, oddaną do zwiedzania w 2017 roku.

co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny

Po drugiej stronie rzeczki Włodzicy stoi taka ‘pałacowa’ kamienica. To XVIII-wieczny dwór letni m.in. dla gości tutejszej posiadłości. Za nim rozpościera się zdziczały park.

co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny
co zobaczyć w ścinawce - zamek sarny

Główne skrzydło zamku widziane z kładki nad rzeką Włodzicą.

Trasy piesze w Sudetach – jak dotrzeć ze Ścinawki do Nowej Rudy?

Tuż obok zamku wszedłem na żółty szlak, który mnie poprowadził do Nowej Rudy. Niespieszny spacer wiódł z początku asfaltowym a potem gruntowym duktem. Wśród ‘martwych’ o tej porze roku pól i cichych zagajników. Mój następny cel to noworudzka Góra Świętej Anny. Od tej pory aż do miasteczka pilnowałem żółtego szlaku turystycznego.

Z fizjograficznego punktu widzenia przecinałem wtedy Wzgórza Włodzickie. To małe pasmo wzniesień wciśnięte pomiędzy Kotlinę Kłodzką na południu a Górami Sowimi na północy. Ograniczone jest dwoma dolinami: Obniżeniem Ścinawskim z rzeką Ścinawą oraz Obniżeniem Noworudzkim z potokami Włodzicą i Dzikiem. Najwyższą górą pasma jest Włodzicka Góra (757 m.n.p.m). Ja zaś zmierzałem ku innej, niższej. Góra św. Anny obok Nowej Rudy ma 648 m.n.p.m lecz mimo to istotnie góruje nad całym miasteczkiem.

trasy piesze w sudetach

Gdzieś tam majaczy zameczek na tle Nowej Kopki (549 m.n.p.m.). Wszędzie dają się we znaki druty elektryczne. Część tych słupów w sudeckich wsiach pochodzi jeszcze z czasów niemieckich. Zresztą w Ścinawce Średniej działała kiedyś elektrownia, która została całkowicie rozgrabiona i wywieziona jako trofiejne, przez Rosjan w 1945 roku.

trasy piesze w sudetach

Wzgórza Włodzickie przecina linia kolejowa Wałbrzych-Kłodzko. Uruchomiona w 1880 roku, chyba największym nakładem sił ze wszystkich tras żelaznych na ziemiach polskich. Na 30 kilometrach odcinka Wałbrzych-Nowa Ruda jest 8 estakad oraz 3 tunele (w tym najdłuższy górski w kraju – 1,6 km).

trasy piesze w sudetach

Akurat gdy dreptałem pędził lokalny motorak. W tle Wzgórza Ścinawskie. Dwie godziny wstecz byłem w tym dołku.

sudeckie trasy piesze

Widok w kierunku północno-zachodnim, na część wzgórz, po drugiej stronie doliny rzeczki Włodzicy. Widać na zboczach pojedyncze gospodarstwa.

sudeckie trasy piesze

Widok w kierunku północnym. Na horyzoncie majaczą Karkonosze i ośnieżona królowa sudecka – Śnieżka (1601 m.n.p.m.).

Nowa Ruda oraz Góra Świętej Anny

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Za chwilę dojdę do Góry Św. Anny. Wokół na zboczach rozsiadły się punktowo stare gospodarki. A na górze wieża widokowa.

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Tutejsza wieża widokowa została oddana do użytku w 1911 roku. Jak widać już wtedy to było popularne miejsce odwiedzin. W pobliżu, na Górze Wszystkich Świętych, znajduje się druga lecz okrągła w przekroju.

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Obok wieży stoi taki kościół p.w. św. Anny. Poświęcony w 1644 roku, jako kaplica pątnicza, później rozbudowana. Sama nazwa okolicznych wzniesień (św. Anny czy Wszystkich Świętych) wskazuje nam na sakralne funkcje tejże okolicy. Faktycznie, tutaj w połowie XIX wieku powstał niewielki ośrodek kalwaryjny. Dziś część kaplic krzyżowych jest zniszczona i zaniedbana.

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Kamienna wieża widokowa na Górze Św. Anny została oddana do użytku w 1911 roku. W sąsiedztwie, na Górze Wszystkich Świętych, także stoi wieża, lecz okrągła w przekroju.

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Widok w kierunku południowo-zachodnim. Zaczyna się przejaśniać, mgły i chmury zdają się po południu ustępować. W tle widać Góry Stołowe, w tym charakterystyczny płaski masyw Szczelińca Wielkiego (919 m.n.p.m.).

sudeckie trasy piesze - góra świętej Anny

Widok na kościół z wieży. Za górą znajduje się miasto Nowa Ruda. Dalej w tle Włodzicka Góra.

trasy piesze w sudetach

Widok w kierunku północnym. W dole przedmieścia Nowej Rudy. W tle Góry Sowie, wraz z masywem Słonecznej (na lewo, 949 m.n.p.m). Sąsiednim szczytem jest Kalenica (964 m.n.p.m) gdzie też stoi wieża widokowa.

trasy piesze w sudetach

Dalej w Obniżeniu Noworudzkim mgła nie odsłania swego terytorium. Widok w kierunku wschodnim. W dole Słupiec, blokowisko Nowej Rudy. Spośród mgieł wystaje blisko stumetrowy blok. To wieża wyciągowa, pozostałość po zamkniętej w 1996 roku wielkiej kopalni węgla (zlikwidowany rejon Zagłębia Wałbrzyskiego). Współcześnie otrzymała nietypowe zastosowanie – to najwyższa w kraju ścianka wspinaczkowa. W tle na horyzoncie – Góry Bardzkie, wraz z ich najwyższym szczytem – Kłodzką Górą (765 m.np.m).

kalwaria nowa ruda

Schodzę z góry do miasteczka. Po drodze mijam relikty tutejszej drogi krzyżowej, mocno zapomnianej w PRL.

trasy piesze w sudetach rynek w Nowej Rudzie

Wymarły, niedzielny Rynek w Nowej Rudzie. Tu był formalnie finał mojej wędrówki. Oczywiście zanurzyłem się w eksplorację miasteczka, lecz to już historia na inny post.

stacja kolejowa w Nowej Rudzie

Dworzec kolejowy w Nowej Rudzie. Starczy na dziś szwędania się.

13 thoughts on “Co zobaczyć w Ścinawce i okolicy? Czyli sudeckie trasy piesze

  1. Aż mi się łezka w oku zakręciła, bo sama pochodzę z Dolnego Śląska i przechodziłam te górki jeszcze w czasach liceum i studiów. Nowa Ruda jak widzę zdecydowanie wypiękniała, kiedyś jadąc do Wambierzyc zatrzymałam się tam na jakieś 2 godziny i było to wtedy dość zaniedbane miasto. Piękne zdjęcia, dziękuje za taką podróż do czasów dzieciństwa.

  2. Robisz świetne zdjęcia, nawet szara brzydota wygląda na nich interesująco. Bardzo mi się podoba żółta plama na szarej fasadzie dworu, niesamowity efekt. Szkoda, że tak mało o Nowej Rudzie, rynek wyglada pięknie. Nie znak kompletnie tamtych stron Polski, cenne informacje.

    1. Kiedyś zamierzam też popisać coś o mieście, bo zdjęcia już mam, z tego samego dnia. Ale nie dawałem ich tu bo to przekroczyłoby objętość standardowego postu.

  3. Zapraszam do Kapitanowa. Oprócz robienia bardzo ciekawych zdjęć warto zainteresować się tym, czego nie da się pokazać, a co można przeżyć. 700 lat historii zamku jest na wyciągnięcie ręki. Fani historii i poznania tego co ukryte i niewidoczne będą świetnie się bawili pod opieką właściciela.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *